Oproep tot invoering van Gezondheid Effect Rapportage

 

De Nederlandse Diabetes Federatie heeft vandaag een brief gestuurd aan de formateurs Wallage en Rosenthal om aandacht te vragen voor de dramatische toename van het aantal chronische zieken en de ontwrichtende gevolgen daarvan voor economie en samenleving. Volgens de brief is nu het moment om te kiezen voor een onorthodoxe aanpak.

 

De NDF is de koepel van samenwerkende diabetesorganisaties. Volgens de brief telt Nederland op dit moment 1 miljoen mensen met diabetes en wordt een toename voorzien van 32,5 over een periode van vijftien jaar. Daarmee is diabetes de sterkste stijger onder de chronische aandoeningen. De opstellers wijzen nadrukkelijk op de ontwrichtende werking die diabetes en andere chronische aandoeningen hebben op individuele levens, de samenleving en de economie.

 

Middels de brief wil de NDF de informateurs en verwachte coalitiepartners overtuigen van de urgentie van de problematiek en oproepen tot actie.  De NDF pleit voor een intersectoraal beleid en een coördinerend minister van Volksgezondheid. “Bij de ontwikkeling van nieuw beleid dient in alle sectoren bij voorkeur een gezondheidseffectrapportage (GER) opgeleverd te worden, analoog aan de Milieu Effect Rapportage. Zo wordt de impact van nieuw beleid op de volksgezondheid in beeld gebracht en kan bijsturing plaatsvinden”, aldus de brief.

 

De tekst van de brief vindt u hieronder.

 

Voor meer informatie

Nederlandse Diabetes Federatie

033 4480845

 

Herman Balkenende

senior communicatieadviseur NDF

06 26014630

 

 

Hieronder de tekst van de brief

 

Een intersectorale aanpak voor de diabetes problematiek: een must!

 

 

Met deze brief willen wij vanuit het gezamenlijke diabetesveld een dringend pleidooi doen bij het nieuwe kabinet om te komen tot intersectoraal beleid en brede aandacht voor preventie, om de groei van het aantal chronisch zieken in ons land om te buigen. Deze sterke groei zorgt voor hogere zorgkosten, maar raakt bovenal de concurrentiepositie van Nederland en het sociaal maatschappelijk functioneren van onze bevolking. Daarom is een ‘schotten overstijgende aanpak’ een must!

 

Gezondheid belangrijk voor de economie

Gezondheid is geen vanzelfsprekendheid en een groot goed voor ieder individu. Maar gezondheid is ook een factor die bepalend is voor de economische (inter)nationale slagkracht van Nederland. Een gezonde arbeidspopulatie is essentieel voor het verzilveren/verbeteren van de positie van Nederland en het realiseren van de noodzakelijke besparingen in de zorg.

 

Diabetes een groeiend probleem

Momenteel zijn er in Nederland ongeveer 1 miljoen mensen met diabetes en wordt tot 2025 een toename van 32,5% voorzien. Daarmee is diabetes de sterkste stijger onder de chronische aandoeningen. Er is visie en lef nodig om deze problematiek onder ogen te zien en aan te pakken. Vooral omdat diabetes (type 2) zich steeds vaker op jongere leeftijd manifesteert, de toekomstige generatie die Nederland verder moet brengen.

Wij roepen het nieuwe kabinet op nu concreet actie te ondernemen.

 

Een integrale aanpak van zorg en preventie van belang

Verschillende partners, die nu al verenigd zijn binnen het Nationaal Actieprogramma Diabetes (NAD), staan klaar voor intensivering van de gekozen wegen naar minder mensen met diabetes en naar minder complicaties bij patiënten. Met kennis, kunde, netwerk, ervaring en passie kunnen én doen zij al veel. Het NAD richt zich op een integrale aanpak waarbij de cliënt centraal staat, met een multidisciplinaire samenwerking binnen de zorg  en een sterke plaats voor preventie daar binnen. Dat alleen is echter niet genoeg. Ook de inzet op het voorkómen dat mensen de wachtkamers van artsen bereiken, is essentieel bij de toenemende zorgkosten en minder handen aan het bed. Ook buiten de zorgsector is een brede aanpak van preventie hard nodig.

 

Intersectoraal beleid noodzakelijk

Om dat te bereiken is een intersectoraal beleid nodig, waarbij het voorkómen dat mensen ziek worden ook buiten de gezondheidszorg wordt opgepakt. Hier ligt een belangrijke rol weggelegd voor organisaties waar het primaat niet ligt binnen de zorg sec maar juist daarbuiten. Te denken valt aan de voedingsindustrie, de inrichting van de maatschappelijke ruimte en van gebouwen, sociale cohesie, bewegen en voeding op scholen en in bedrijven. Het gaat dan om parallelle belangen: vanuit de gezondheidszorg is het streven mensen zo lang mogelijk gezond te laten leven. Vanuit werkgevers en scholen is het bijvoorbeeld van belang een hoge productie te hebben en goede schoolprestaties neer te zetten. Daarvoor zijn gezonde werknemers resp. leerlingen een voorwaarde. Het project Jeugd Op Gezond Gewicht (JOGG) is een goed voorbeeld van samenwerking tussen gemeenten, bedrijfsleven, scholen en wijkorganisaties. Bij de ontwikkeling van nieuw beleid dient in alle sectoren bij voorkeur een gezondheidseffectrapportage (GER) opgeleverd te worden (analoog aan de Milieu Effect Rapportage (MER)). Zo wordt de impact van nieuw beleid op de volksgezondheid in beeld gebracht en kan bijsturing plaatsvinden.

 

Meer regie door minister van volksgezondheid noodzakelijk

Om dit intersectorale beleid rond gezondheid goed vorm te kunnen geven, is het oprichten van een onder verantwoordelijkheid van de minister ressorterende unit ‘Intersectoraal beleid’ noodzakelijk. Dit impliceert niet meer regels en dus meer administratieve druk. Deze interdepartementale unit kan dit beleid vlot trekken, door o.a. vorm te gaan geven aan de gezondheidseffectrapportage en daarmee een check in te bouwen of beleid op andere terreinen geen nadelige gevolgen heeft voor volksgezondheid. Het is vanzelfsprekend dat deze intersectorale aanpak verder reikt dan alleen diabetes en resultaten oplevert voor de aanpak van alle chronische ziekten.

 

In ons pleidooi worden we gesterkt door een recente verkenning met partners in de USA. Hier hebben we kunnen ervaren wat de gevolgen zijn van het ontbreken van een sectoren  overstijgende aanpak en de inzet op individuele beleidslijnen. Maar hier vinden we ook de inspiratie waar we in Nederland uit kunnen putten. President Obama investeert in preventie met de woorden: save lives and costs. Dit geldt zeker voor diabetes. Ons pleidooi kan worden toegepast voor het gehele chronisch ziekenbeleid, want zoals in de USA wordt gesteld: “What is good for diabetes, is good for everyone’.

 

Dit pleidooi wordt gedaan namens de tien lidorganisaties die tezamen de Nederlandse Diabetes Federatie (NDF) vormen. De verschillende vertegenwoordigers die de NDF vergezelden naar de USA ondersteunen dan ook met klem ons betoog. U vindt hun namen in bijlage 2.

 

Een afschrift van deze brief doen wij toekomen aan mevrouw  Halsema en de heren Cohen, Pechtold en Rutte. Vanzelfsprekend lichten wij onze oproep en visie graag toe.

 

Namens:

Diabetes Education Study Group (DESG)

Diabetes Fonds

Diabetes Huisartsen Advies Groep (DiHAG; mede namens het

Nederlands Huisartsen Genootschap en Landelijke Huisartsen Vereniging)

Diabetes and Nutrition Organization (DNO; mede namens

Nederlandse Vereniging voor Diëtetiek)

Diabetesvereniging Nederland (DVN)

De beroepsorganisatie voor diabeteszorgverleners (EADV)

Koninklijke Nederlandse Vereniging ter bevordering der Pharmacie (KNMP)

Nederlandse Internisten Vereniging (NIV)

Nederlandse Vereniging voor Diabetes Onderzoek (NVDO)

Nederlandse Vereniging voor Kindergeneeskunde (NVK)

Zorgverzekeraars Nederland (ZN)

 

 

 

Bijlage 1: De feiten                                                               

 

Diabetes: steeds meer en steeds jonger

Wereldwijd is er een sterke groei van het aantal mensen met diabetes (met name type 2). Ook in ons land zijn er steeds meer patiënten, terwijl de aandoening tegelijk op steeds jongere leeftijd voorkomt. Volgens het RIVM (2009) zijn er in Nederland nu circa 1 miljoen mensen met diabetes (waarvan ongeveer een kwart diabetes heeft zonder dat zelf te weten) en komen er dagelijks 200 nieuwe patiënten bij. Mensen met een Turkse, Marokkaanse of Hindoestaanse achtergrond of met een lage sociaal economische status hebben een sterk verhoogd risico op het ontwikkelen van diabetes. Bij ongewijzigd beleid neemt het aantal mensen met gediagnosticeerde diabetes in ons land naar verwachting toe tot ruim 1,3 miljoen in 2025.

In de Verenigde Staten (VS) zijn er 23,6 miljoen mensen met diabetes. Dit is ongeveer 7,8% van de populatie. Van de bevolking boven de 20 jaar is dat 10,7% en van boven de 60 jaar is dat 23,1%. Jaarlijks komen er 1,6 miljoen mensen met diabetes bij.

 

Diabetes: kostbaar, invaliderend en dodelijk

Een laatste schatting van de kosten van het zorggebruik in Nederland gerelateerd aan diabetes is van 2003 (RIVM) en ging uit van 1,2 miljard euro (bij toen 600.000 patiënten). We weten dat de medische kosten ongeveer 2,3 keer zo hoog liggen als voor mensen zonder diabetes. De totale kosten van diabetes in de VS bedragen 174 miljard dollar; verdeeld over 116 miljard dollar directe medische kosten en voor indirecte kosten (arbeidsongeschiktheid, werkeloosheid en premature dood) 58 miljard dollar.

Er wordt een toenemend beroep vanuit de gezondheidszorg gedaan op het BBP. Prognoses voorspellen dat als gevolg van de stijgende zorgvraag de totale uitgaven aan de zorg van 9 procent in 2003 zullen stijgen tot 12 procent van het BBP in 2025.

Door ziekte wordt een fors deel van het arbeidspotentieel onvoldoende of niet benut, terwijl een adequate, kabinetsbrede aanpak kan voorkomen dat nog meer mensen door ziekte (gedeeltelijk) gaan uitvallen. Arbeidsparticipatie speelt ook bij preventie een belangrijke rol. Ons land bevindt zich qua gezondheid ‘slechts’ in de Europese middenmoot.

De economische schade als gevolg van overgewicht en obesitas door verzuim en arbeidsongeschiktheid bedraagt ongeveer € 2 miljard per jaar.

Bij ongewijzigd beleid zal de vraag om zorg toenemen, terwijl er steeds minder zorgprofessionals beschikbaar zullen zijn. Bij gelijkblijvende arbeidsproductiviteit zal het percentage van de beroepsbevolking dat nodig is in de gezondheidssector stijgen van 13 procent in 2003 tot 22 procent in 2025.

Mensen met diabetes leven gemiddeld  7-10 jaar korter. Aangetoond is dat optimale diabeteszorg in ons land er toe kan leiden dat de gemiddelde levensverwachting van een diabetespatiënt gelijk is aan die van de niet zieke populatie.

 

Diabetes: te voorkomen en goed te behandelen

Diabetes (type 2) is te voorkomen en in elk geval uit te stellen. Het risico kan met leefstijlinterventies met 58% worden teruggebracht. Als de aandoening eenmaal aanwezig is, kan deze in beginsel goed worden behandeld en kunnen daardoor complicaties (diabetes is de grootste veroorzaker van  blindheid, nierfalen en amputaties) worden voorkomen of uitgesteld. Tijdige diagnose stelling is eveneens van groot belang. Ongeveer de helft van de mensen met gediagnosticeerde diabetes type 2 heeft nu medische complicaties. Het risico voor complicaties aan ogen, nieren en zenuwen kan met 40% worden gereduceerd. Goede voetzorg programma’s verminderen het aantal amputaties met 45-85%.

 

Diabetes ketenzorg: preventie en zorg verbonden

Het gaat bij diabetes om twee nauw met elkaar verbonden pijlers: preventie en zorg. Wie het over preventie van (complicaties van) diabetes heeft, heeft het met name over leefstijl interventies. Het voorkomen van diabetes behoeft meer aandacht en budget dan nu het geval is. De kloof tussen preventie en care & cure verdient in ons land meer aandacht. De interactie tussen openbare gezondheidszorg en curatieve zorg dient aanzienlijk te worden versterkt. Er is meer focus op preventie nodig en een continue intersectorale afweging, waartoe een coördinerend minister van Volksgezondheid wordt bepleit.

 

 

Bijlage 2:  De NDF en ondersteuners

 

Nederlandse Diabetes Federatie

De Nederlandse Diabetes Federatie (NDF) is de koepelorganisatie en spreekbuis van het diabetesveld. De federatie verenigt tien lidorganisaties en bundelt daarin sinds haar oprichting in 1995 de landelijke organisaties van patiënten, zorgprofessionals en onderzoekers. De organisaties vormen tezamen het bestuur van de NDF. Daarnaast zijn er twaalf buitengewone leden (zoals oogartsen, podotherapeuten en fysiotherapeuten) en een twintigtal bedrijfsleden (zoals farmaceutische bedrijven en leveranciers van hulpmiddelen en ICT) betrokken.

De federatie heeft als eerste koepelorganisatie (in 2003; geactualiseerd per 2008) een Zorgstandaard uitgebracht, waarin de eisen van goede diabeteszorg staan omschreven.

 

Nationaal Actieprogramma Diabetes

De NDF en haar lidorganisaties voeren sinds maart 2009 het door minister Klink ingestelde vier jaar durende Nationaal Actieprogramma Diabetes (NAD) uit. Het overall doel van het actieprogramma is een brede toepassing van een actuele en complete NDF Zorgstandaard diabetes. In de zorgstandaard wordt omschreven waaraan kwalitatief goede diabeteszorg in ons land moet voldoen en hoe deze, per definitie multidisciplinair aangeboden, zorg in een keten moet worden georganiseerd. Om dit doel te kunnen bereiken worden rond de volgende thema's activiteiten ingezet: Kernthema: Zorgstandaard; Thema 1: Preventie; Thema 2: Positie van de patiënt & cliënt; Thema 3: Kwaliteit, organisatie & kennis; Thema 4: Regelgeving & bekostiging en Thema 5: E-communicatie & ICT voorzieningen

 

Ondersteuners

Van 20 – 24 juni 2010 heeft een delegatie, op initiatief van de Nederlandse Diabetes Federatie (NDF), een studiereis gemaakt naar de Verenigde Staten. Het bezoek aan de VS had zowel een beleidsmatige als een zorginhoudelijke agenda. Er was aandacht voor ontwikkelingen rondom (selectieve) preventie evenals integrated care en disease management, als ook voor een bezoek aan Washington en aan belangrijke (zuster)instellingen.

De delegatie had, naast twee ambtenaren van het ministerie van VWS, de volgende samenstelling:

• Reinout van Schilfgaarde, voorzitter NDF en hoofd delegatie;
• Nicole La Croix, diabetesverpleegkundige, EADV en secretaris NDF;
• Bert Kuipers, directeur NDF;
• Tony Lamping, Zorgverzekeraars Nederland en lid Stuurgroep NAD;
• Maarten Ploeg vanuit Diabetesvereniging Nederland;
• Bart Smals, apotheker, KNMP en penningmeester NDF;
• Arno Timmermans, huisarts, NHG en lid Stuurgroep NAD;
• Inge de Weerdt, adjunct directeur NDF en programmanager NAD.

 

Zij allen ondersteunen vanuit hun eigen visie en ervaring de oproep van NDF aan het nieuwe kabinet.